Περιγραφή
Ένα από τα εντελώς άγνωστα τραγούδια της σεφαραδίτικης παράδοσης, πιθανώς χρονολογούμενο από την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Το τραγούδι εντοπίζεται στο αρχείο της Φλώρας Μόλχο σε δύο διαφορετικές εκδοχές: στη μία εκτέλεση ερμηνεύεται από τον πατέρα της, Ισαάκ Μόλχο, ενώ στη δεύτερη από μια γυναίκα με γλυκειά φωνή, της οποίας η ταυτότητα παραμένει άγνωστη. Ωστόσο, καμία από τις δύο ηχογραφήσεις δεν αποδίδει με σαφήνεια το πλήρες κείμενο, ιδιαίτερα προς το τέλος του τραγουδιού.
Δεν έχει καταστεί δυνατό να επιβεβαιωθεί το κείμενο μέσω άλλων καταγραφών σε διαθέσιμες βάσεις δεδομένων ή στη βιβλιογραφία. Επιπλέον, ο επίσημος τίτλος του τραγουδιού παραμένει άγνωστος, και ο τίτλος που χρησιμοποιείται στην παρούσα μελέτη προέκυψε από το όνομα του κεντρικού ήρωα, Μοσών (Μωυσή) Βαρσάνο.
Το τραγούδι περιλαμβάνει πολλές τουρκικές λέξεις και εκφράσεις, καθώς και βωμολοχίες, γεγονός που καθιστά την επεξεργασία του ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς τέτοιου είδους εκφράσεις ανήκουν στην αργκό που χρησιμοποιούσαν οι παλιοί Σεφαραδίτες. Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλές από τις τουρκικές λέξεις που εμφανίζονται στο κείμενο έχουν περάσει στη νέα ελληνική γλώσσα, διευκολύνοντας έτσι την κατανόησή τους από τον μέσο Έλληνα, ιδιαίτερα όσους έχουν μικρασιατική ή πολίτικη καταγωγή.
Εκδοχή 1
Στίχοι
Αρχείο Φλώρας Μόλχο. Τραγουδάει ο πατέρας της Ισαάκ Μόλχο. Moshon Varsano esta fraguando [1] /moˈʃon vaɾˈsano esˈta fɾaˈɣwando/ Ο Μώσε Βαρσάνο κτίζει
yapidjis, [2] non mete en mano, /japidˈʒis non ˈmete en ˈmano/ γιαπιτζής, δεν κουνάει χέρι (δεν κάνει τίποτε)
mashime has van yorando /maˈʃime as van ʒoˈɾando/ κλαίνε
sos batahchi [3] Moshon Varsano, yaleleli, /sos baˈtaxtʃi moˈʃon vaɾˈsano jaleˈleli/ είσαι μπαταχτσής, Μοσών Βαρσάνο
En tyempo de muestros padres /en ˈtjempo de ˈmwestɾos ˈpadɾes/ Το καιρό των πατεράδων μας,
navegimos [4] kon Paro [5] /naveˈɣimos kon ˈpaɾo/ τα βγάζαμε πέρα με τον Φαραώ
Agora, agora, Moshon Varsano /aˈɣoɾa aˈɣoɾa moˈʃon βaɾˈsano/ Τώρα, τώρα, ο Μώσε Βαρσάνο
salyo negro de korason [6] /saˈʎo ˈneɣɾo de koɾaˈson/ έγινε μαύρος στην ψυχή
La mujer de Moshon Varsano, /la muˈxeɾ de moˈʃon βaɾˈsano/ Η γυναίκα του Μώσε Βαρσάνο
deshipla de maminas /deˈʃipla de maˈminas/
agora, agora ---
/aˈɣoɾa aˈɣoɾa
mos esta fraguando una kria yalelei di. [7] mos esˈta fɾaˈɣwando ˈuna ˈkɾia jaleˈlei di/
[1] fraguar σημάινει σφυρηλατώ, πλάθω, μορφοποιώ, σταδιακά σχηματίζω. [2] από την τούρκικη λέξη yapi που χρησιμοποιείται και στην σύγχρονη ελληνική ως γιαπί. [3] από την τουρκική λέξη batakçι που σημαίνει αυτός που, συστηματικά, δεν πληρώνει τα χρέη του. Χρησιμοποιείται κατά κόρον στην νέα ελληνική για να υποδηλώσει ακριβώς αυτό. [4] navegar σημαίνει θαλασσοπορώ, πλέω, ταξιδεύω διά θαλάσσης ή πλοηγούμαι. Μεταφορικά-όπως χρησιμοποιείται εδώ, σημαίνει διαχειρίζομαι δύσκολες καταστάσεις, τα καταφέρνω. [5] Paro είναι ο Φαραώ. [6] έγινε μαύρος στην ψυχή, ή παλιόψυχος θα λέγαμε σήμερα. [7] Το κείμενο δεν είναι σαφές, όμως η έρευνα θα συνεχιστεί.
Εκδοχή 2
Στίχοι
Αρχείο Φλώρα Μόλχο. Τραγουδάει κυρία αγνώστου ταυτότητας Moshon Varsano esta fraguando [1] /moˈʃon vaɾˈsano esˈta fɾaˈɣwando/ Ο Μώσε Βαρσάνο κτίζει
yapidjis, [2] non mete en mano, /japidˈʒis non ˈmete en ˈmano/ γιαπιτζής, δεν κουνάει χέρι (δεν κάνει τίποτε)
mashime has van yorando /maˈʃime as van ʒoˈɾando/ κλαίνε
sos batahchi [3] Moshon Varsano, yaleleli, /sos baˈtaxtʃi moˈʃon vaɾˈsano jaleˈleli/ είσαι μπαταχτσής, Μοσών Βαρσάνο
En tyempo de muestros padres /en ˈtjempo de ˈmwestɾos ˈpadɾes/ Το καιρό των πατεράδων μας,
navegimos [4] kon Paro [5] /naveˈɣimos kon ˈpaɾo/ τα βγάζαμε πέρα με τον Φαραώ
Agora, agora, Moshon Varsano /aˈɣoɾa aˈɣoɾa moˈʃon βaɾˈsano/ Τώρα, τώρα, ο Μώσε Βαρσάνο
salyo negro de korason [6] /saˈʎo ˈneɣɾo de koɾaˈson/ έγινε μαύρος στην ψυχή
La mujer de Moshon Varsano, /la muˈxeɾ de moˈʃon βaɾˈsano/ Η γυναίκα του Μώσε Βαρσάνο
deshipla de maminas /deˈʃipla de maˈminas/
agora, agora ---
/aˈɣoɾa aˈɣoɾa
mos esta fraguando una kria yalelei di. [7] mos esˈta fɾaˈɣwando ˈuna ˈkɾia jaleˈlei di/
[1] fraguar σημάινει σφυρηλατώ, πλάθω, μορφοποιώ, σταδιακά σχηματίζω. [2] από την τούρκικη λέξη yapi που χρησιμοποιείται και στην σύγχρονη ελληνική ως γιαπί. [3] από την τουρκική λέξη batakçι που σημαίνει αυτός που, συστηματικά, δεν πληρώνει τα χρέη του. Χρησιμοποιείται κατά κόρον στην νέα ελληνική για να υποδηλώσει ακριβώς αυτό. [4] navegar σημαίνει θαλασσοπορώ, πλέω, ταξιδεύω διά θαλάσσης ή πλοηγούμαι. Μεταφορικά-όπως χρησιμοποιείται εδώ, σημαίνει διαχειρίζομαι δύσκολες καταστάσεις, τα καταφέρνω. [5] Paro είναι ο Φαραώ. [6] έγινε μαύρος στην ψυχή, ή παλιόψυχος θα λέγαμε σήμερα. [7] Το κείμενο δεν είναι σαφές, όμως η έρευνα θα συνεχιστεί.
ΒιβλιογραφίαNehama, Joseph. Dictionnaire du Judéo-Espagnol. Madrid: Consejo superior de investigaciones cientificas, 1977.
Έρευνα, τεκμηρίωση, μεταφράσεις και μεταγραφές προφοράς: Μαριάντζελ Χατζησταματίου Ακουστικές μεταγραφές και μουσικοί οδηγοί: Νίκος Παναγιωτίδης
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Επιτρέπεται η χρήση του για προσωπικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η τροποποίηση ή η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς χωρίς προηγούμενη ρητή άδεια.
