A la skola de l' Aliansa
Εναλλακτικός Τίτλος: La eskuela de la Alianza
Περιγραφή
Τραγούδι στο οποίο γίνεται ξεκάθαρη αναφορά σε τοπόσημο της Θεσσαλονίκης και έτσι δεν έχουμε καμμιά αμφιβολία σχετικά με την καταγωγή του.
Το τραγούδι πρέπει να γράφτηκε κάποια στιγμή μετά από το 1873, έτος κατά το οποίο ιδρύεται στην Θεσσαλονίκη το δίκτυο των Ιδρυμάτων της Alliance Israélite Universelle. Ο Ιωσήφ Νεχαμά (1880-1971) στο βιβλίο του In Memoriam αναφέρει πως το δίκτυο των σχολείων της Αλλιάνς στην Θεσσαλονίκη «περιελάμβανε ένα γυμνάσιο, ένα παρθεναγωγείο, ένα νηπιαγωγείο, μία επαγγελματική σχολή θηλέων, ένα λαϊκό σχολείο για αγόρια και δύο για κορίτσια στα προάστεια της Καλαμαριάς και του Χιρς.»
Μέχρι στιγμής, δεν έχει καταστεί δυνατό να προσδιοριστεί με ακρίβεια σε ποιο σχολείο του δικτύου της Αλλιάνς στη Θεσσαλονίκη αναφέρεται το συγκεκριμένο κείμενο. Η αναφορά στο σχολείο ενδέχεται είτε να σχετίζεται με ένα πραγματικό γεγονός που αποτέλεσε την αφορμή για τη δημιουργία του τραγουδιού είτε να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για λόγους λογοπλασίας και ρίμας, χωρίς να έχει άμεση σχέση με την αφήγηση.
Το υπόλοιπο κείμενο κάνει λόγο σε μια κοπέλα ονόματι Λέα Λούτσα και έναν εφέντη, τον Κερίμ, πρόσωπα των οποίων η ύπαρξη παραμένει αβέβαιη. Σε κάθε περίπτωση, είναι σύνηθες φαινόμενο οι δημιουργοί τραγουδιών να αντλούν έμπνευση από πρόσωπα, γεγονότα και τοποθεσίες της προσωπικής τους ζωής για τη σύνθεση των στίχων, κυρίως στον λαϊκό τραγούδι.
Η γλώσσα του κειμένου είναι η ισπανοεβραϊκή, ενώ χρησιμοποιούνται και λέξεις με τούρκικη ρίζα, όπως “marafet” και “efendi.” Είναι χαρακτηριστική επίσης η χρήση της λέξης ‘konjas’ (τριαντάφυλλα) που συναντάται και σε αρκετά τραγούδια της σεφαραδίτικης παράδοσης της Τουρκίας (βλέπε υποσημείωση 3).
Ιωσήφ Νεχαμά, In Memoriam, επιμ. Μίκαελ Μόλχο, μετφρ. Γεώργιος Κ. Ζωγραφάκης, Β’ Έκδοσις,
Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, 1976, σ. 25.
kitar un marafet αυτούσια φράση στην Ισπανοεβραϊκή που σημαίνει ‘παράγω μία νέα διαδικασία, κάνω
μία εφεύρεση’ σύμφωνα το λεξικό τον Ιωσήφ Νεχαμά. J. Nehama, Dictionaire du Judéo-Espagnol,
Instituto «Benito Arias Montano », Madrid, 1977, λίμα “marafet”, σ. 347.
Αδιευκρίνιστο το τί σημαίνει ακριβώς. Μάλλον πρόκειται για όνομα.
Εκδοχή 1
A la skola de l' Aliansa
Αρχείο της Φλώρας Μόλχο, τραγουδάει ο πατέρας της, Ισαάκ Μόλχο
Εναλλακτικός Τίτλος: La eskuela de la Alianza
Στίχοι
A la skola dela Aliansa kitaron un marafet a la ˈskola ˈdela aˈljansa kiˈtaɾon un maɾaˈfet At the Alliance school, they made something ni los chikos ni los grandes no lo pueden entender ni los ˈtʃikos ni los ˈɣɾandes no lo pweˈðen enˈtendeɾ Neither the children nor the adults could understand it. Abasho Ηam Ishakucho de la puerta del pasha aˈbaʃo ham iʃaˈkutʃo ˈde la ˈpweɾta del ˈpaʃa Down came Ham Ishakucho from the Pasha’s gate. la vido a Lea Lucha kon un maso de kondjas la viˈdo a le.a ˈlutʃa kon un ˈmaso ðe ˈkondʒas την (πόρτα) άνοιξε στην Λέα Λούτσα με μια ανθοδέσμη τριαντάφυλλα. Asi biva Lea Lucha ke me digas la verdad aˈsi ˈβiva le.a ˈlutʃa ke me diˈɣas la βeɾˈðað “So, long live Lea Lucha, please tell me the truth: kyen te dio i este maso, este maso de kondjas? ˈkjen te ðjo i ˈeste ˈmaso, ˈeste ˈmaso de ˈkondʒas? Who gave you this bouquet, this bouquet of roses?” Μe lo dio kyerim efendi (e)namorado de Djamdja. me lo ˈðjo kjeˈɾim eˈfendi (e)naˈmoɾaðo de ˈdʒamdʒa “Kerim Efendi, Djandja’s beloved, gave it to me.”
Εκδοχή 2
A la skola de l' Aliansa
Αρχείο της Φλώρας Μόλχο, τραγουδάει ο πατέρας της, Ισαάκ Μόλχο
Εναλλακτικός Τίτλος: La eskuela de la Alianza
Στίχοι
A la skola dela Aliansa kitaron un marafet a la ˈskola ˈdela aˈljansa kiˈtaɾon un maɾaˈfet At the Alliance school, they made something ni los chikos ni los grandes no lo pueden entender ni los ˈtʃikos ni los ˈɣɾandes no lo pweˈðen enˈtendeɾ Neither the children nor the adults could understand it. Abasho Ηam Ishakucho de la puerta del pasha aˈbaʃo ham iʃaˈkutʃo ˈde la ˈpweɾta del ˈpaʃa Down came Ham Ishakucho from the Pasha’s gate. la vido a Lea Lucha kon un maso de kondjas la viˈdo a le.a ˈlutʃa kon un ˈmaso ðe ˈkondʒas την (πόρτα) άνοιξε στην Λέα Λούτσα με μια ανθοδέσμη τριαντάφυλλα. Asi biva Lea Lucha ke me digas la verdad aˈsi ˈβiva le.a ˈlutʃa ke me diˈɣas la βeɾˈðað “So, long live Lea Lucha, please tell me the truth: kyen te dio i este maso, este maso de kondjas? ˈkjen te ðjo i ˈeste ˈmaso, ˈeste ˈmaso de ˈkondʒas? Who gave you this bouquet, this bouquet of roses?” Μe lo dio kyerim efendi (e)namorado de Djamdja. me lo ˈðjo kjeˈɾim eˈfendi (e)naˈmoɾaðo de ˈdʒamdʒa “Kerim Efendi, Djandja’s beloved, gave it to me.”
Εκδοχή 3
A la skola de l' Aliansa
Βάση δεδομένων του Ινστιτούτου Maale Adumim. Αριθμός καταλόγου: #842 http://folkmasa.org/avshir/shirp.php?mishtane=842
Εναλλακτικός Τίτλος: La eskuela de la Alianza
Στίχοι
A la skola de l'Aliansa kitaron un marafet a la ˈskola de laˈljansa kiˈtaɾon un maɾaˈfet At the Alliance school, they made a fuss. Ni los chikos ni los grandes no lo keren entender ni los ˈtʃikos ni los ˈɣɾandes no lo ˈkeɾen enˈtendeɾ Neither the children nor the adults wanted to make sense out of it. Abasho Ham Yis hakucho a la puerta del Pasha aˈβaʃo ham ˈjis haˈkutʃo a la ˈpweɾta del ˈpaʃa Ham Yis Hakucho went down to the Pasha’s gate. Vido a la Lea Lucha kon un maso de kondjas. ˈβido a la le.a ˈlutʃa kon un ˈmaso de ˈkondʒas He saw Lea Lucha with a bouquet of roses. Asi bivas Lea Lucha kyen te dio estas kondjas aˈsi ˈβivas le.a ˈlutʃa ˈkjen te ˈðjo ˈestas ˈkondʒas So, long live Lea Lucha, who gave you these roses? me las dio Kerim Efendi namorado de Djandja me las ˈðjo keˈɾim eˈfendi na.moˈɾaðo de ˈdʒandʒa Kerim Efendi, Djandja’s beloved, gave them to me.
Μουσικός Οδηγός
ΒιβλιογραφίαΜόλχο, Ρένα. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης 1856-1919. Δεύτερη έκδοση. 2001. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη, 2017.
Nehama, Joseph . Dictionnaire Du Judéo-Espagnol. Madrid: Consejo superior de investigaciones cientificas, 1977.
Νεχαμά, Ιωσήφ. In Memoriam. Edited by Μίκαελ Μόλχο. Translated by Γεώργιος Κ. Ζωγραφάκης. Β’ Έκδοσις. Θεσσαλονίκη: Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, 1976.
Σίμπη, Ιακώβ, and Καρίνα Λάμχα. Σεφαραδίτες 1492-1932, Από την Ισπανία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την ελληνική Θεσσαλονίκη. Αθήνα : ΚΑΠΟΝ, 2023
Έρευνα, τεκμηρίωση, μεταφράσεις: Μαριάντζελα Χατζησταματίου Ακουστικές Μεταγραφές και μουσικοί οδηγοί: Νίκος Παναγιωτίδης
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Επιτρέπεται η χρήση του για προσωπικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η τροποποίηση ή η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς χωρίς προηγούμενη ρητή άδεια.
