El ermano infame
Περιγραφή
Από τα λιγότερο γνωστά τραγούδια της σεφαραδίτικης παράδοσης το οποίο πραγματεύεται το θέμα του αιμομικτικού έρωτα, με μια νέα κοπέλα που αντιστέκεται στις απαγορευμένες επιθυμίες του αδελφού της. Στην πρώτη στροφή, μας παρουσιάζεται η ηρωίδα του ποιήματος ως μια νέα, όμορφη κοπέλα ("blanka i ermoza komo yasemi" [λευκή και όμορφη σαν το γιασεμί) που είναι αφοσιωμένη στην εργασία της και συντηρεί οικονομικά τον εαυτό της ("kuziendo robas para la djente" [ράβοντας φορέματα για τον κόσμο]). Η εικόνα αυτή ενισχύει την ιδέα της αθωότητας και της αγνότητας της κοπέλας, καθώς η καθημερινότητά της φαίνεται απλή και ηθική. Η χρήση του "yasemi" για την περιγραφή της ομορφιάς της ενισχύει τον συμβολισμό της αγνότητας, καθώς το γιασεμί συνδέεται συχνά με την καθαρότητα και τη λεπτότητα. Στη δεύτερη στροφή, εισάγεται το δράμα, όταν ο αδελφός της εκφράζει τις παράνομες επιθυμίες του. Η φράση "tu ermozura me kita loko"(η ομορφιά σου με κάνει τρελό) φανερώνει πως ο αδελφός είναι τόσο κυριευμένος από το πάθος του, που αδυνατεί να σκεφτεί λογικά. Η ιδέα του να γίνει σύζυγός της είναι σαφώς αιμομικτική και αμαρτωλή, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τις κοινωνικές και θρησκευτικές σταθερές. Το πάθος του για την αδερφή του περιγράφεται ως ακατανίκητο και ανήθικο. Στην τρίτη στροφή, η απάντηση της αδερφής είναι και τον αποκαλεί "kruelo" (σκληρόκαρδο), δείχνοντας πόσο ανήθικη θεωρεί την πρότασή του. Αντί να υποκύψει στις επιθυμίες του αδερφού της, προτιμά το θάνατο "mil vezes mas prefiero mi muerte", παρά να μολύνει την τιμή της οικογένειας και την ηθική της. Η φράση "ma de tu sangre manchar mi onor no" (αλλά με το αίμα σου να μην λεκιάσω την τιμή μου) δείχνει την ένταση της αντίδρασής της, καθώς η τιμή και η αγνότητα είναι πολύτιμες αξίες στην παραδοσιακή κοινωνία που παρουσιάζει το ποίημα. Η "λευκή" ομορφιά της ηρωίδας συμβολίζει την αγνότητα, ενώ η επιθυμία του αδελφού της την απειλεί. Το τραγούδι συναντάται τόσο στην παράδοση της Θεσσαλονίκης και της Ρόδου όσο και στις παραδόσεις της Τουρκίας και της Βουλγαρίας, όπως προκύπτει από το αρχείο του Moshe Saul.
Εκδοχή 1
El ermano infame
Αρχείο Νίκου Τζαννή-Ginnerup-Αρχείο Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης Άγνωστο το ποια τραγουδάει
Στίχοι
Avia de ser una muchacha, aˈvi.a de ˈseɾ una muˈtʃatʃa Ήταν κάποτε μια κοπέλα, blanka i ermoza komo yasemi. ˈblaŋka i eɾˈmo.za ˈko.mo ʝa.sɪˈmi λευκή και όμορφη σαν το γιασεμί. Eya solika se mantenia, ˈe.ja soˈli.ka se man.teˈni.a Aυτή μόνη της τα έβγαζε πέρα kuziendo robas para la djente. kuˈzɪendo ˈro.bas ˈpa.ɾa la ˈdʒen.te ράβοντας ρούχα για τον κόσμο. Un dia el ermaniko le dezia: un ˈdi.a el eɾ.maˈni.ko le deˈzi.a Mια μέρα ο αδελφούλης της, της είπε, “Ermana mia, luzia de mi korason, eɾˈma.na ˈmi.a luˈzi.a de mi koɾaˈson «Αδελφή μου, φως της καρδιάς μου, tu ermozura me kita loko, tu eɾ.moˈzu.ɾa me ˈki.ta ˈlo.ko η ομορφιά σου με τρελαίνει, marido tuyo kiero ser yo.” maˈɾi.ðo ˈtu.jo ˈkje.ɾo seɾ ˈʝo θέλω να γίνω άντρας σου εγώ.» La ermana le respondia: la eɾˈma.na le res.ponˈdi.a Η αδελφή, του απάντησε, “Ermano mio, kruelo de mi korason, eɾˈma.no ˈmi.o ˈkɾwe.lo ðe mi koɾaˈson «Αδελφέ μου, σκληρέ, που ματώνεις την καρδιά μου, mil vezes mas prefiero mi muerte, mil ˈve.zes mas pɾeˈfje.ɾo mi ˈmweɾ.te χίλιες φορές προτιμώ τον θάνατό μου, ma de tu sangre manchar mi onor no.” ma de tu ˈsaŋ.gɾe manˈtʃaɾ mi oˈnoɾ ˈno από το να λερώσω με το αίμα σου την τιμή μου.»
Εκδοχή 2
El ermano infame
Αρχείο του Moshe Saul-El trezoro de kanters de Sefarad. Ινστιτούτο Maale Adumim.
Αριθμός καταλόγου: #1531 https://folkmasa.org/avshir/shirp.php?mishtane=1531
Τραγουδάει η Violeta Fints Η καταγραφή αυτού του σπάνιου τραγουδιού αφηγείται την ίδια ιστορία στους στίχους, ωστόσο παρατηρούνται αρκετές μικρές διαφορές σε ορισμένες λέξεις. Επιπλέον, η συγκεκριμένη εκδοχή τραγουδιέται με αρκετά διαφορετική μελωδία σε σύγκριση με την καταγραφή της προηγούμενης πηγής.
Στίχοι
Avia una djoven, aˈvi.a ˈu.na dʒoˈven Ήταν μια νέα κοπέλα, alta i blonda komo el kandil. ˈal.ta i ˈblon.da ˈko.mo el kanˈdil ψηλή και ξανθιά σαν το καντήλι. Eya solika se mantenia, koziendo ropas para Madrid. ˈe.ja soˈli.ka se man.teˈni.a koˈzjen.do ˈro.pas ˈpa.ɾa maˈdɾið Μόνη της ζούσε, ράβοντας ρούχα για τη Μαδρίτη. Antes tres anyos, la povre ninya, ˈan.tes ˈtɾes ˈa.njos la ˈpo.vɾe ˈni.nja Πριν από τρία χρόνια, η καημένη κοπέλα, padre i madre se le morian. ˈpa.ðɾe i ˈma.ðɾe se le moˈɾi.an έχασε τον πατέρα και τη μητέρα της. Solo le kedava un povre ermano, ke d'eya se enamoro. ˈso.lo le keˈða.va un ˈpo.vɾe eɾˈma.no ke ˈde.e.ja se e.na.moˈɾo Μόνο ένας φτωχός αδερφός της είχε απομείνει, ο οποίος την ερωτεύτηκε. Un dia le dize su ermano, un ˈdi.a le ˈdi.ze su eɾˈma.no Μια μέρα της λέει ο αδερφός της, “Ermana mia de me korason, eɾˈma.na ˈmi.a de me koɾaˈson "Αδερφή μου, φλόγα της καρδιάς μου, tu ermozura me kita loko, tu eɾ.moˈzu.ɾa me ˈki.ta ˈlo.ko η ομορφιά σου με τρελαίνει, ke tu marido kero ser yo.” ke tu maˈɾi.ðo ˈke.ɾo seɾ ˈʝo θέλω να γίνω ο άντρας σου." “Ermano mio, le rsponde su ermana. eɾˈma.no ˈmi.o le resˈpon.de su eɾˈma.na "Αδερφέ μου", του απαντά η αδερφή του. Ermano, flama de mi korason. eɾˈma.no ˈfla.ma de mi koɾaˈson "Αδερφέ μου, φλόγα της καρδιάς μου. Mas prefero murir sien vezes, mas pɾeˈfe.ɾo muˈɾiɾ ˈsjen ˈve.zes Προτιμώ να πεθάνω εκατό φορές, ke de tu sangre manchar mi onor.” ke de tu ˈsaŋ.ɡɾe manˈtʃaɾ mi oˈnoɾ παρά να λεκιάσω την τιμή μου με το αίμα σου."
Μουσικός Οδηγός
ΒιβλιογραφίαEl Trezoro de Kantes de Sefarad. El Instituto Maale Adumim para la documentación de la lengua judeo-española y su cultura, folkmasa.org.
Nehama, Joseph. Dictionnaire du Judéo-Espagnol. Madrid: Consejo superior de investigaciones cientificas, 1977.
Έρευνα, τεκμηρίωση, μεταφράσεις: Μαριάντζελα Χατζησταματίου Ακουστικές μεταγραφές και μουσικοί οδηγοί: Νίκος Παναγιωτίδης
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Επιτρέπεται η χρήση του για προσωπικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η τροποποίηση ή η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς χωρίς προηγούμενη ρητή άδεια.
